Mustafa Kemal Atatürk

Article in other languages:

Mustafa Kemal Atatürk

rođen:	12. mart 1881. Thessaloníki, Osmanlijsko carstvo
preminuo:	10. novembar 1938. Istanbul, Turska

Mustafa Kemal ''Atatürk'' ili Mustafa Kemal Paşa, (1881. - 10. novembar 1938.), turski oficir (paša) i političar. Osnivač moderne Turske republike. Inače nadimak "Atatürk" doslovno znači "otac Turaka" (ata Türk). Među ostalim njegovim nadimcima su Paşa i (Gazi).

Кao mladi oficir kritikovao je vladu Osmanskog carstva i usao je u Turski nacionalni komitet jedinstva i progresa. U Prvom svjetskom ratu Ataturk je bio general u osmanlijskoj vojsci, poznat po svojoj pobjedi nad Britancima u Galipolju. Padom Osmanskog carstva u oktobru 1918., Ataturk je u Ankari organizovao pokret otpora i poveo oslobađajući rat protiv Grka i saveznika (Velika Britanija, Francuska, Italija, SAD, Armenija i dr.) Godine 1919. istupio je iz vojske i stavio se na čelo turskog nacionalnog pokreta protiv grčke okupacije i pokreta za tursku nezavisnost koju su nakon vojnog sloma Osmanlijskog Carstva na kraju 1. svjetskog rata ugrozile sile pobjednice, u prvom redu Velika Britanija. Sve to dovelo je do rata s Grčkom (koja je imala teritorijalne pretenzije spram Turske), a koju je Velika Britanija aktivno potpomagala. Grčka vojska okupirala je Izmir i anatolijsku obalu 1919. godine. Atatürk je smjesta počeo raditi na ujedinjavanju turskog nacionalnog pokreta i stvaranju vojske za odbranu zemlje. No, prvo se morao boriti protiv Otomanskog sultanskog režima u Istanbulu, koji je bio voljan dopustiti komadanje nacionalne teritorije. Kako je vlada bila kompromitirana dopuštanjem Saveznicima okupacije dijela Turske, Atatürk je uspostavio privremenu vladu u Ankari u aprilu 1920. godine. Velika turska narodna skupština izabrala ga je iste godine za predsjednika vlade.

U ratu s Grcima 1919. - 1922. odnosi pobjedu, izbacuje Grke iz Male Azije i time spriječava izvršenje nepovoljnog mirovnog ugovora iz Sevresa (Sevra) koji je Grčkoj prepuštao i dijelove Male Azije. Nakon što je otklonio grčku prijetnju, Atatürk se okrenuo ka unutrasnjoj prijetnji - zbacio je sultana Mehmeda VI. s vlasti 1922. godine, te je sultanat ukinut iste godine. 1923. godine na zasjedanju Velike narodne skupštine Turska je proglašena republikom, a Mustafa Kemal je proglašen za njenog prvog predsjednika. Skupština mu je tada dala naziv Gazi (Pobjednik). Kasnije 1934. godine Velika narodna skupština daje mu naziv Atatürk (Otac Turaka) u znak zahvale za sve ono što je učinio za turski narod. 1923. godine Atatürk osniva Narodnu partiju, čiji je i idejni vođa, (kasnije, 1924., preimenovana je u Republikansku narodnu partiju). Predsjednik stranke je ostao do kraja svog života.

Godine 1923., nakon što je proglasio Republiku Tursku i sebe za predsjednika, Ataturk je poveo državu kroz velike reforme. Između ostalog je ukinuo mnoge religiozne dužnosti, uveo latinicu umjesto dotadašnjeg arapskog pisma i zakonom propisao da svaka osoba mora imati prezime. Progresivne reforme su iz korijena promijenile lik drzave i pretvorile je u modernu zemlju. Između ostalog: proklamirana je jednakost svih građana; provedena je agrarna reforma; ukinut je kalifat, sistem vladavine u kojem je vrhovni vladar zakoniti nasljednik Muhameda, koji se isključivo bira između najpobožnijih i naravno izmedju najobrazovanijih, kalifi su vršili svjetovnu i vjersku vlast u prvim državama koje su stvorili Arapi poslije Muhamedove smrti, od 16. vijeka do 1924. titulu kalifa nosili su turski sultani. (1924.); stvoreno je moderno građansko i krivično zakonodavstvo umjesto islamskih zakona(1926.); izvršena je reforma kalendara, jezika i pravopisa; odvojena je vjera od države tako što je 1928. uklonio iz ustava dio koji je islam deklarirao kao državnu religiju; zabranjeno je nošenje zara, fesa i feredže; dana je ravnopravnost i izborno pravo ženama (1934.) i dr. Reforme su nailazile na otpor, ali je Kemal energično suzbijao svaki pokušaj vraćanja na staro.

Ataturk i njegova revolucionarna vlada su reformirali i dali novu inspiraciju slomljenom carstvu i demoralizovanom narodu nakon sto su oslobodili zemlju od stranih okupatora. To je bila nova drzava, zapadnjacki orijentisana, skoncentrisana u Anatoliji sa demokratskom i sekularnom vladom etnickih Turaka u novom glavnom gradu, Ankari. Ataturkova biografija je vazna za svakoga ko je zainteresiran da razumije modernu Tursku drzavu i da shvati zasto je Ataturkov portret na svakom javnom mjestu i u svakom Turskom domu. Njegova vizija i karizma i danas inspiriraju Tursku koju je on stvorio.

Atatürk je znao da nema mjesta za fundamentaliste u vladi jedne tolerantne i moderne drzave Ataturk.com.

1. "Vi znate da postoji neoprostivo neprijateljstvo izmedju muslimanskog i krscanskog svijeta. Muslimani i Krscani postadose vjeciti neprijatelji. Posmatrase jedni druge kao nevjernike, fanatike. Ta dva svijeta su koekzistirala sa tim fanatizmom i neprijateljstvom. Kao rezultat tog neprijateljstva, muslimanski svijet je bio odaljen od Zapadnjackog progresa, koji je mjenjao formu i sarolikost svakog stoljeca. Zato sto su Muslimani posmatrali progres sa nepovjerjenjem i gadjenjem. Istovremeno se muslimanski svijet drzao svog oruzja zbog neprijateljstva koje je trajalo stoljecima izmedju dvije grupe. Ta stalna okupacija oruzjem, neprijateljstvom i preziranjem Zapadnjackog progresa predstavlja jos jedan razlog naseg (Turskog) nazadovanja."

2. "Ja vam ne ostavljam u amanet dogme, nemjenjive i ustaljene direktive. Moje duhovno nasljedstvo su nauka i razum. ... Sta sam htio da uradim i sta sam pokusao postici za Tursku naciju je vrlo jasno. Ako oni ljudi koji me zele pratiti, nakon toga sto me vise ne bude bilo, prihvate nauku i razum kao vodic oni ce biti moji istiniti duhovni nasljedninci."

3. "Tvrdi se da je religiozno jedinstvo jedan od faktora u formiranju nacija. Ali, mi vidimo suprotnu stvar u Turskoj naciji. Turci su bili velika nacija i prije prihvatanja Islama. Ta religija nije pomogla Arapima, Irancima, Egipcanima i drugima da se ujedine sa Turcima da stvore naciju. Naprotiv, ona je oslabila nacionalne odnose medju Turcima, uspavala Turski nacionalni osjecaj i entuzijazam. To je bilo prirodno, jer Islam je baziran na Arapskom nacionalizmu nad svim nacionalnostima."

Vanjski linkovi

Ataturk.com Biografija Kemala Ataturka

Preuzeto sa: "http://bs.wikipedia.org/wiki/Mustafa_Kemal_Atat%C3%BCrk"

Questions for article: cumhurbaşkanları resimleri, atata turkaj, atatjurk resim, batalla de sari bair, biografi kemal turki, biografija e mustafa kemal ataturkut, biografija na mustafa kemal ataturk, cumhurbaşkanları.resimleri, istanbulon resimler, kemal mustafa atatjurk resim, le lieu de mustafa kemal atatÜrk

This article is from Wikipedia. All text is available under the terms of the GNU Free Documentation License.

IHS Europe: Infrared Heating Systems for Home and Business.